«Οι πόλεις σπάνια κατακερματίζονται από μία μόνο απόφαση. Συνήθως διαχωρίζονται σταδιακά, μέσα από τις υποδομές μεταφορών, τις υψομετρικές διαφορές και την αποσπασματική ανάπτυξη. Το τοπίο έχει τη μοναδική ικανότητα να αποκαθιστά αυτές τις ασυνέχειες· όχι μόνο συνδέοντας τόπους, αλλά επαναφέροντας τις καθημερινές σχέσεις που συγκροτούν την αστική ζωή.»
Επαναφέροντας το τοπίο ανάμεσα στους λόφους
Η νοτιοανατολική Ερφούρτη αποτελείται από μεγάλες οικιστικές ενότητες που αναπτύχθηκαν ως αυτόνομα τμήματα της πόλης. Με την πάροδο των δεκαετιών, όμως, οι οδικές υποδομές, οι έντονες υψομετρικές διαφορές και η αποσπασματική οργάνωση των δημόσιων χώρων αποδυνάμωσαν τις σχέσεις μεταξύ των γειτονιών. Η κοιλάδα που άλλοτε λειτουργούσε ως φυσικός συνδετικός χώρος μετατράπηκε σταδιακά σε έναν κυκλοφοριακό διάδρομο, χάνοντας τον ρόλο της ως κοινόχρηστο αστικό τοπίο.
Το έργο Neue Mitte Südost αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του Ανταγωνιστικού Διαλόγου της πόλης της Ερφούρτης με στόχο να αναστρέψει αυτήν την εξέλιξη.
Η πρόταση δεν ξεκινά από τον σχεδιασμό ενός ακόμη πάρκου ή μιας νέας πλατείας.
Ξεκινά από ένα θεμελιώδες ερώτημα:
Πώς μπορεί το τοπίο να αποτελέσει το μέσο επανένωσης μιας πόλης που έχει κατακερματιστεί από τις ίδιες της τις υποδομές;
Το τοπίο γίνεται η βασική οργανωτική δομή της αστικής ανάπτυξης. Συνδέει την κινητικότητα, την οικολογία και τη δημόσια ζωή σε ένα ενιαίο χωρικό σύστημα, δημιουργώντας ένα νέο κέντρο για τις συνοικίες Herrenberg, Wiesenhügel και Melchendorf. Η προσέγγιση αυτή ανταποκρίνεται στον βασικό στόχο του προγράμματος της πόλης: την επανασύνδεση των γειτονιών, την αναβάθμιση των δημόσιων χώρων και τη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας για το νοτιοανατολικό τμήμα της Ερφούρτης.
Το τοπίο ως οργανωτικός ιστός της πόλης
Η κεντρική ιδέα της πρότασης είναι απλή αλλά ουσιαστική.
Δεν είναι οι υποδομές μεταφορών που πρέπει να οργανώνουν την πόλη.
Είναι το τοπίο.
Ραχοκοκαλιά του σχεδιασμού αποτελεί ένας συνεχής Landscape Boulevard, ένας γραμμικός δημόσιος χώρος που ακολουθεί τη φυσική τοπογραφία και συνδέει όλες τις σημαντικές δημόσιες λειτουργίες της περιοχής.
Δεν πρόκειται απλώς για μία διαδρομή.
Αποτελεί ταυτόχρονα χώρο μετακίνησης, κοινωνικής συνάντησης, οικολογικής σύνδεσης και προσανατολισμού.
Οι υψομετρικές διαφορές δεν αντιμετωπίζονται ως τεχνικά εμπόδια αλλά ως στοιχείο της χωρικής εμπειρίας. Ράμπες, αναβαθμίδες και ήπιες κλίσεις μετατρέπουν τη μετακίνηση σε μια αλληλουχία δημόσιων χώρων που ενθαρρύνουν την παραμονή, τη συνάντηση και την ανακάλυψη.
Το τοπίο παύει να είναι το κενό ανάμεσα στα κτίρια.
Γίνεται η βασική δομή που οργανώνει ολόκληρη την πόλη. Η ίδια η μελέτη περιγράφει αυτή τη συνεχή πράσινη δομή ως τον βασικό άξονα που μετασχηματίζει έναν κατακερματισμένο αστικό χώρο σε ένα ενιαίο και κλιματικά ανθεκτικό δίκτυο δημόσιων χώρων.
Μια νέα αστική καρδιά
Στο κέντρο της πρότασης βρίσκεται η Neue Mitte Platz, γύρω από τη νέα στάση του τραμ Abzweig Wiesenhügel.
Η πλατεία δεν λειτουργεί απλώς ως κόμβος μεταφορών.
Γίνεται ο καθημερινός τόπος συνάντησης της γειτονιάς.
Συνδέει τις αθλητικές εγκαταστάσεις, το εμπορικό κέντρο, το κοιμητήριο, το κέντρο της συνοικίας και τις κατοικίες μέσα από έναν ευέλικτο δημόσιο χώρο που μπορεί να φιλοξενεί τόσο την καθημερινότητα όσο και εποχιακές ή πολιτιστικές δραστηριότητες.
Οι ανοιχτοί χλοοτάπητες, η ανθεκτική στη θερμότητα φύτευση, οι προσωρινές αγορές και οι υπαίθριες εκδηλώσεις δημιουργούν έναν χώρο που μεταβάλλεται μαζί με τις ανάγκες της κοινότητας.
Η ταυτότητα του χώρου δεν προκύπτει από τη μνημειακότητα.
Προκύπτει από τη χρήση του.
Η κίνηση ως εμπειρία του τοπίου
Η μετακίνηση δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνικό ζήτημα.
Αποτελεί μέρος της εμπειρίας του τοπίου.
Οι δύο πλατείες στις απολήξεις της γέφυρας λειτουργούν ως σημεία μετάβασης ανάμεσα στα διαφορετικά υψόμετρα της περιοχής.
Η μία προσφέρει έναν ήσυχο χώρο κάτω από τη σκιά των δέντρων.
Η άλλη ανοίγεται προς την πόλη ως ένας ενεργός δημόσιος χώρος με διαμορφωμένα καθιστικά και πανοραμική θέα.
Η προσβασιμότητα δεν αποτελεί ξεχωριστή τεχνική απαίτηση.
Ενσωματώνεται στον σχεδιασμό ως στοιχείο που διαμορφώνει την εμπειρία του δημόσιου χώρου.
Το τοπίο ως κλιματική υποδομή
Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή δεν εμφανίζεται ως μια πρόσθετη τεχνική λύση.
Αποτελεί οργανικό μέρος του συνολικού σχεδιασμού.
Το νερό, η βλάστηση, το έδαφος και οι δημόσιοι χώροι λειτουργούν ως ένα ενιαίο οικολογικό σύστημα.
Τα υφιστάμενα ώριμα δέντρα διατηρούνται όπου είναι δυνατόν και συμπληρώνονται από νέα, ανθεκτικά στις μελλοντικές κλιματικές συνθήκες είδη. Εκτεταμένες φυτεύσεις, λιβάδια υψηλής βιοποικιλότητας, θάμνοι και ενδιαιτήματα για έντομα και πτηνά ενισχύουν την οικολογική λειτουργία του αστικού τοπίου και βελτιώνουν το μικροκλίμα.
Η διαχείριση των ομβρίων βασίζεται στις αρχές της Πόλης-Σφουγγαριού, με διαπερατά υλικά, βιοτάφρους, κήπους βροχής και περιοχές προσωρινής συγκράτησης των υδάτων που μειώνουν την απορροή και επαναφέρουν το νερό ως ενεργό στοιχείο του δημόσιου χώρου.
Η οικολογική απόδοση και η ποιότητα του σχεδιασμού δεν αποτελούν δύο διαφορετικούς στόχους.
Είναι οι δύο όψεις της ίδιας στρατηγικής.
Δημόσιοι χώροι για την καθημερινή ζωή
Οι επιτυχημένοι δημόσιοι χώροι δεν σχεδιάζονται για μία μόνο χρήση.
Σχεδιάζονται ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται στις ανάγκες των ανθρώπων.
Κατά μήκος του Landscape Boulevard εναλλάσσονται χώροι δραστηριοτήτων, ήσυχοι κήποι, ανοιχτά λιβάδια και χώροι κοινωνικής συνάντησης.
Παιδιά, ηλικιωμένοι, ποδηλάτες, κάτοικοι και επισκέπτες χρησιμοποιούν τον ίδιο χώρο με διαφορετικούς τρόπους, παραμένοντας όμως μέρος μιας κοινής δημόσιας εμπειρίας.
Το τοπίο δεν επιβάλλει συμπεριφορές.
Δημιουργεί δυνατότητες.
Και ακριβώς αυτή η δυνατότητα οικειοποίησης είναι που το καθιστά κοινωνικά ανθεκτικό.
Πέρα από την αστική ανάπλαση
Η Neue Mitte Südost δεν αποτελεί απλώς μια ανάπλαση δημόσιου χώρου.
Αποτελεί μια διαφορετική προσέγγιση για το πώς μπορεί να οργανωθεί η πόλη.
Αντί να επιτρέπει στις υποδομές να διαχωρίζουν τις γειτονιές, χρησιμοποιεί το τοπίο ως το μέσο επανασύνδεσης ανθρώπων, τόπων και φυσικών συστημάτων.
Η κινητικότητα, η οικολογία, η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και ο δημόσιος χώρος δεν αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητα αντικείμενα.
Συνθέτουν ένα ενιαίο, ανθεκτικό αστικό τοπίο.
Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ένας νέος δημόσιος χώρος.
Είναι μια νέα σχέση ανάμεσα στην πόλη και το τοπίο.
Ο ρόλος μου
Ως Landscape Design Lead, ήμουν υπεύθυνη για την ανάπτυξη της συνολικής στρατηγικής τοπίου και για τη μετατροπή των πολεοδομικών στόχων του έργου σε ένα συνεκτικό σύστημα δημόσιων χώρων.
Η εργασία μου επικεντρώθηκε στη διαμόρφωση του Landscape Boulevard ως βασικού οργανωτικού άξονα της πρότασης, στην ενσωμάτωση αρχών προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και της Πόλης-Σφουγγαριού, στην ανάπτυξη της οικολογικής στρατηγικής και στον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου.
Σε στενή συνεργασία με τους Kortemeier Brokmann Landschaftsarchitekten, την INVER GmbH και τη διεπιστημονική ομάδα του έργου, συντόνισα τον σχεδιασμό τοπίου ώστε η κινητικότητα, η οικολογία και η καθημερινή ζωή να αποτελέσουν ένα ενιαίο χωρικό σύστημα.
Στόχος μου ήταν το τοπίο να μην λειτουργεί ως συνοδευτικό στοιχείο των υποδομών, αλλά ως η ίδια η υποδομή που επανασυνδέει την πόλη.
Πληροφορίες Έργου
- Αναθέτουσα Αρχή
- Δήμος Ερφούρτης
- Τοποθεσία
- Ερφούρτη, Γερμανία
- Έτος
- 2025
- Διαδικασία
- Ανταγωνιστικός Διάλογος σύμφωνα με το §18 VgV
- Αποτέλεσμα
- 2ο Βραβείο
- Ρόλος
- Landscape Design Lead
- Αντικείμενο
- Αρχιτεκτονική Τοπίου · Σχεδιασμός Δημόσιου Χώρου · Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή · Πόλη-Σφουγγάρι · Βιοποικιλότητα · Αστικός Σχεδιασμός Τοπίου
- Συνεργάτες
- Kortemeier Brokmann Landschaftsarchitekten · ensphere GmbH · INVER GmbH – Συγκοινωνιακός Σχεδιασμός
Πιστώσεις
Σχέδια, διαγράμματα και σκίτσα © ensphere GmbH, Kortemeier Brokmann Landschaftsarchitekten και INVER GmbH.
Όλα τα σχέδια και οι εικόνες παραμένουν ιδιοκτησία των γραφείων μελέτης.
