«Οι γειτονιές δεν δημιουργούνται μόνο από τα κτίρια. Γεννιούνται μέσα από τις καθημερινές σχέσεις ανάμεσα στους δρόμους, τα πάρκα, το νερό, την κίνηση και τους δημόσιους χώρους όπου οι άνθρωποι συναντιούνται. Το τοπίο είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να αναπτυχθεί μια κοινότητα.»
Σχεδιάζοντας μια γειτονιά πριν ακόμη κατοικηθεί
Το Westerwischloop αποτελεί μια νέα οικιστική ανάπτυξη στο νότιο άκρο του Κουξχάφεν.
Αντί να αντιμετωπίζει το τοπίο ως τον χώρο που απομένει μετά τον πολεοδομικό σχεδιασμό, η πρόταση το τοποθετεί στον πυρήνα της δημιουργίας της νέας γειτονιάς.
Το masterplan οργανώνει την περιοχή σε τρεις διακριτές γειτονιές, οι οποίες συνδέονται μέσω ενός ενιαίου συστήματος τοπίου. Κάθε γειτονιά αναπτύσσει τη δική της ταυτότητα, παραμένοντας ταυτόχρονα μέρος ενός συνεκτικού συνόλου. Η αρχή αυτή — τρεις γειτονιές που συνδέονται μέσα από μια κοινή χωρική δομή — αποτελεί τη βάση ολόκληρης της πολεοδομικής πρότασης.
Το έργο θέτει ένα θεμελιώδες ερώτημα:
Πώς μπορεί το τοπίο να δημιουργήσει κοινωνική συνοχή πριν ακόμη κατοικηθεί μια γειτονιά;
Η απάντηση δεν βρίσκεται σε εμβληματικά κτίρια.
Βρίσκεται στον σχεδιασμό του καθημερινού δημόσιου χώρου.
Το τοπίο πριν από τους δρόμους
Η χωρική οργάνωση της νέας συνοικίας δεν ξεκινά από τις υποδομές μετακίνησης.
Ξεκινά από το τοπίο.
Τρία κέντρα γειτονιάς οργανώνονται ως πράσινα νησιά, το καθένα γύρω από τη δική του πλατεία, ενώ όλα συνδέονται μέσω ενός συνεχούς Landscape Loop.
Αντί να διαχωρίζει την κυκλοφορία από τη δημόσια ζωή, ο βρόχος αυτός λειτουργεί ταυτόχρονα ως δίκτυο μετακίνησης και ως δημόσιο τοπίο.
Προσφέρει προσανατολισμό, συνδέει όλους τους δημόσιους χώρους και δημιουργεί ευκαιρίες για περπάτημα, ποδηλασία, αναψυχή και αυθόρμητες κοινωνικές συναντήσεις.
Δύο συμπληρωματικές διαδρομές ενισχύουν αυτή τη δομή.
Η πρώτη διασχίζει τα κέντρα των γειτονιών και συνοδεύει την καθημερινή αστική ζωή.
Η δεύτερη ακολουθεί πιο ήρεμα τους χώρους πρασίνου και τα φυσικά τοπία, δημιουργώντας μια σταδιακή μετάβαση προς το παράκτιο περιβάλλον.
Το τοπίο γίνεται έτσι η βασική οργανωτική δομή ολόκληρης της συνοικίας.
Μια γειτονιά σχεδιασμένη γύρω από την καθημερινότητα
Η πρόταση αναγνωρίζει ότι οι επιτυχημένες κοινότητες δεν δημιουργούνται από μεμονωμένα γεγονότα αλλά από τις μικρές καθημερινές συνήθειες των ανθρώπων.
Η κατοικία οργανώνεται με ποικιλία τυπολογιών ώστε να ανταποκρίνεται σε διαφορετικές οικογενειακές δομές και στάδια ζωής.
Οι πλατείες των γειτονιών λειτουργούν ως χώροι καθημερινής συνάντησης, ενώ οι εκτεταμένοι χώροι πρασίνου φιλοξενούν παιχνίδι, αναψυχή και κοινωνικές δραστηριότητες.
Ο παιδικός σταθμός τοποθετείται σε κομβική θέση μέσα στη συνοικία, δημιουργώντας έναν προστατευμένο υπαίθριο χώρο και ενισχύοντας τις κοινωνικές υποδομές της νέας κοινότητας.
Παράλληλα, οι κόμβοι κινητικότητας ενσωματώνονται στα κέντρα των γειτονιών, καθιστώντας τις κοινόχρηστες υπηρεσίες μετακίνησης εύκολα προσβάσιμες με τα πόδια.
Ο δημόσιος χώρος δεν αντιμετωπίζεται ως μια επιπλέον παροχή.
Αποτελεί το θεμέλιο της καθημερινής ζωής.
Η κινητικότητα ως δημόσιος χώρος
Το σύστημα κινητικότητας οργανώνεται γύρω από τον άνθρωπο και όχι γύρω από το αυτοκίνητο.
Η μηχανοκίνητη κυκλοφορία περιορίζεται στον περιμετρικό δακτύλιο.
Στο εσωτερικό των γειτονιών κυριαρχούν πράσινοι δρόμοι ήπιας κυκλοφορίας, όπου προτεραιότητα έχουν οι πεζοί, οι ποδηλάτες και το παιχνίδι.
Μια ευέλικτη ζώνη δρόμου συνδυάζει φύτευση, καθιστικά, στάθμευση ποδηλάτων, κοινόχρηστες υπηρεσίες μετακίνησης και χώρους παραμονής σε έναν ενιαίο, πολυλειτουργικό δημόσιο χώρο.
Η στάθμευση συγκεντρώνεται στους κόμβους κινητικότητας και στα υπόγεια γκαράζ, μειώνοντας σημαντικά την οπτική κυριαρχία των ιδιωτικών αυτοκινήτων μέσα στη γειτονιά.
Η κινητικότητα δεν διακόπτει το τοπίο.
Γίνεται μέρος του.
Ζώντας μαζί με το νερό
Η γειτνίαση με τη Βόρεια Θάλασσα απαιτεί ένα τοπίο που να συνεργάζεται με το νερό αντί να προσπαθεί να το αποκλείσει.
Αντί να αντικαταστήσει το υφιστάμενο δίκτυο αποστράγγισης, η πρόταση το διατηρεί και το ενισχύει ως τη βασική οικολογική υποδομή της συνοικίας.
Κήποι βροχής, επιφάνειες διήθησης και χώροι συγκράτησης των ομβρίων λειτουργούν συνδυαστικά μέσα σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική Πόλης-Σφουγγαριού.
Κάθε οικοδομικό τετράγωνο διαχειρίζεται τα όμβρια τοπικά, ενώ ένα κεντρικό υδάτινο πάρκο λειτουργεί ταυτόχρονα ως χώρος ανάσχεσης πλημμυρικών υδάτων και ως χώρος αναψυχής.
Το νερό δεν βιώνεται απλώς ως τεχνική υποδομή.
Αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινής εμπειρίας του τοπίου και της ταυτότητας της νέας γειτονιάς.
Κλιματική ανθεκτικότητα μέσα από το τοπίο
Η προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή διαπερνά ολόκληρο τον δημόσιο χώρο.
Δεν περιορίζεται σε μεμονωμένες τεχνικές παρεμβάσεις.
Ανθεκτικά δέντρα ενισχύουν τη σκίαση.
Πλούσιες φυτεύσεις αυξάνουν τη βιοποικιλότητα.
Φυσικά υλικά μειώνουν τις ανάγκες συντήρησης και ενισχύουν τη μακροχρόνια οικολογική απόδοση.
Ένα συνεχές δίκτυο χώρων πρασίνου προσφέρει δυνατότητες αναψυχής, αστικής καλλιέργειας, παιχνιδιού και διαγενεακής συνάντησης.
Οι χώροι αυτοί κατανέμονται έτσι ώστε κάθε κάτοικος να βρίσκεται σε μικρή απόσταση με τα πόδια από τη φύση.
Το τοπίο δεν προστίθεται στο τέλος του σχεδιασμού.
Αποτελεί την περιβαλλοντική υποδομή πάνω στην οποία οργανώνεται ολόκληρη η συνοικία.
Δημιουργώντας κοινότητα μέσα από το τοπίο
Το masterplan του Westerwischloop αποδεικνύει ότι η αρχιτεκτονική τοπίου μπορεί να διαμορφώσει μια κοινότητα πολύ πριν εγκατασταθούν οι πρώτοι κάτοικοι.
Ο δημόσιος χώρος γίνεται το μέσο μέσα από το οποίο συνδέονται τα οικολογικά συστήματα, η κινητικότητα και η καθημερινή ζωή.
Αντί να αντιμετωπίζει την περιβαλλοντική απόδοση και την ποιότητα του αστικού χώρου ως δύο ανεξάρτητους στόχους, η πρόταση τα θεωρεί εκφράσεις της ίδιας σχεδιαστικής στρατηγικής.
Τελικά, το έργο δεν αφορά απλώς τη δημιουργία μιας νέας οικιστικής περιοχής.
Αφορά τη δημιουργία των χωρικών συνθηκών που επιτρέπουν σε μια συνοικία να εξελιχθεί σε πραγματική κοινότητα.
Ο ρόλος μου
Ως Landscape Design Lead και Project Manager της ensphere GmbH, ήμουν υπεύθυνη για την ανάπτυξη της συνολικής στρατηγικής αρχιτεκτονικής τοπίου και για τον συντονισμό της ενσωμάτωσης του τοπίου, της κινητικότητας και της κλιματικής ανθεκτικότητας στο πλαίσιο της διεπιστημονικής διαδικασίας σχεδιασμού του masterplan.
Η εργασία μου επικεντρώθηκε στη διαμόρφωση της βασικής χωρικής δομής του τοπίου, συμπεριλαμβανομένου του συνεχούς Landscape Loop, της ιεράρχησης των δημόσιων χώρων, της στρατηγικής για τις γαλάζιες και πράσινες υποδομές, του ευαίσθητου στον κύκλο του νερού αστικού σχεδιασμού, της ενίσχυσης της βιοποικιλότητας και του σχεδιασμού των δημόσιων χώρων των γειτονιών.
Σε στενή συνεργασία με τους Herz Architekten – Studio Weiter, συντόνισα τον σχεδιασμό τοπίου σε όλη τη διάρκεια του διαγωνισμού, διασφαλίζοντας ότι ο δημόσιος χώρος θα αποτελέσει τη βασική δομή που συνδέει την αστική ταυτότητα, την οικολογική λειτουργία και την καθημερινή ζωή.
Το έργο ενίσχυσε την πεποίθησή μου ότι η αρχιτεκτονική τοπίου δεν διαμορφώνει απλώς τόπους.
Δημιουργεί τις προϋποθέσεις μέσα στις οποίες μπορούν να αναπτυχθούν πραγματικές κοινότητες.
Πληροφορίες Έργου
- Αναθέτουσα Αρχή
- Δήμος Κουξχάφεν
- Τοποθεσία
- Κουξχάφεν, Γερμανία
- Αποτέλεσμα Διαγωνισμού
- 2ο Βραβείο
- Έργο
- Νέα οικιστική ανάπτυξη νότια του Westerwischstrom
- Ρόλος
- Landscape Design Lead · Project Manager – ensphere GmbH
- Αντικείμενο
- Αρχιτεκτονική Τοπίου · Σχεδιασμός Δημόσιου Χώρου · Πολεοδομικός Σχεδιασμός (Masterplanning) · Γαλάζιες και Πράσινες Υποδομές · Ευαίσθητος στον Κύκλο του Νερού Αστικός Σχεδιασμός · Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή · Στρατηγική Βιοποικιλότητας
- Αρχιτεκτονικός Συνεργάτης
- Herz Architekten – Studio Weiter
Πιστώσεις
Συμμετοχή σε διαγωνισμό της ensphere GmbH με τους Herz Architekten – Studio Weiter.
Τα σχέδια, τα διαγράμματα και οι απεικονίσεις παραμένουν © ensphere GmbH και Herz Architekten – Studio Weiter.
